Uitkomsten enquête

Om ervoor te zorgen dat alle inwoners in Vijfheerenlanden hun mening konden geven over de onderwerpen van de omgevingsvisie, is een enquête uitgezet. De enquête had als doel om de kernwaarden, meningen, overwegingen en ideeën van de inwoners  over de toekomst van hun dorp of wijk te achterhalen.

De enquête bestond uit 26 vragen, waarvan een deel meerkeuze- en een deel open vragen. De vragen gingen over de thema’s ‘identiteit’, ‘wonen’, ‘werken’, ‘mobiliteit’, ‘groen en landschap’ en ‘toerisme’.
Lees hier het volledige Participatieverslag Omgevingsvisie Vijfheerenlanden.

De onderstaande samenvatting bestaat uit:

  • een toelichting op het aantal respondenten en de representativiteit ervan;
  • een opsomming van de belangrijkste en opvallendste uitkomsten van de enquête per thema.

Aantal respondenten

In totaal is de enquête ingevuld door 1095 respondenten. De inwoners van Vijfheerenlanden kregen van 20 oktober tot 20 november de tijd om de enquête in te vullen. Voor de representativiteit van de participatierespons kijken we naar:

  • de verdeling van de response over de verschillende wijken en dorpen.
  • de verdeling van de respons over de verschillende leeftijdsgroepen.

Niet in elk dorp of stad hebben, naar ratio inwoners, evenveel respondenten de enquête ingevuld. In de onderstaande tabel staat het absolute aantal respondenten per dorp of stad en het percentage respondenten op basis van inwonersaantal. Met name in Kedichem was het aantal respondenten te laag t.o.v. het totaal aantal inwoners.

Vijfheerenlanden heeft in totaal 57.829 inwoners (2021). Daarom is de enquête, met een betrouwbaarheidsinterval van 3%, representatief voor heel Vijfheerenlanden. Het betrouwbaarheidsinterval geeft aan in hoeverre de resultaten overeenkomen met de mening van de hele populatie.

Zo’n 90% van alle respondenten was ouder dan 31 jaar. Hiervan valt 42,2% in de leeftijdscategorie 51-50 jaar. De enquête is dus minder representatief voor jongeren en jong volwassenen (tot 30 jaar). Dit lag in de lijn der verwachting. Om dit (gedeeltelijk) te ondervangen zijn we naar twee scholen gegaan, om jongeren te vragen hoe zij hun woonplaats ervaren.

De hoge respons duidt op een hoge mate van betrokkenheid van inwoners met hun woonplaats.

Opkomstpercentages per woonplaats
Woonplaats Respondenten Inwoners % van de inwoners
Ameide 84 3.075 2,73
Everdingen 18 1.174 1,53
Hagestein 42 1.460 2,88
Hei- en Boeicop 33 1.000 3,30
Hoef en Haag 35 1.940 2,16
Kedichem 8 835 0,96
Leerbroek 32 1.575 2,03
Leerdam 306 18.963 1,61
Lexmond 58 2.960 1,96
Meerkerk 104 3.860 2,69
Nieuwland 24 1.023 2,35
Oosterwijk 5 240 2,08
Schoonrewoerd 45 1.655 2,72
Tienhoven a/d/ Lek 16 805 1,99
Vianen 215 16.455 1,31
Zijderveld 15 870 1,72

Belangrijkste uitkomsten per thema

Onderstaand een een opsomming van de belangrijkste en opvallendste uitkomsten van de enquête per thema.

Identiteit

De meest genoemde kernwaarden in Vijfheerenlanden zijn een groene omgeving, rust en ruimte en alles bij de hand hebben.

In het centrum van Leerdam en Vianen wordt tevens de ontstaansgeschiedenis veel genoemd als kernwaarde. Met name in Vianen zijn bewoners trots op hun ‘historische binnenstad’.

Ook de waarden ons kent ons en het omzien naar elkaar wordt in veel dorpen veelvuldig  genoemd. Er is een hoge mate van betrokkenheid en sociale cohesie in de dorpen.

In Zijderveld, Leerbroek en Schoonrewoerd wordt de kerkgemeenschap veel genoemd als belangrijke waarde.

Opvallend is dat veel respondenten aangaven niet altijd blij te zijn met de komst van nieuwe bewoners met een andere culturele achtergrond. Maar in Leerdam-West wordt het multiculturele karakter van hun wijk juist benoemd als iets waar bewoners trots op zijn.

In vrijwel alle dorpen worden de rust, de natuur/het groen en de saamhorigheid.  benadrukt als hetgeen waar bewoners het meest trots op zijn.

In Kedichem en Meerkerk zijn bewoners ook trots op hun rijke verenigingsleven.  

Wonen

Een minderheid van de inwoners in Vijfheerenlanden (37%) heeft verhuiswensen. Van de inwoners die verhuiswensen hebben, heeft de meerderheid (60%) de voorkeur om in Vijfheerenlanden te blijven wonen.

Vrijwel alle inwoners van Vijfheerenlanden zijn het ermee eens dat er meer woningen gebouwd moeten worden. De vraag is echter wat de beste plek daarvoor is.

In Leerdam-Oost, Schoonrewoerd, Oosterwijk, Everdingen, Hagestein, Hoef en Haag, Lexmond en Leerbroek ziet de meerderheid uitbreiding buiten het dorp niet zitten. In Kedichem, Hei- en Boeicop en Zijderveld is de mening hierover verdeeld. In de overige plaatsen wordt uitbreiding buiten het dorp wel als een mogelijkheid gezien.

In Tienhoven a/d Lek, Hoef en Haag, Vianen, Oosterwijk zijn de meeste bewoners het niet eens met de stelling: het volbouwen van open plekken binnen het dorp. In Leerdam-Centrum, Leerdam-Noord, Everdingen en Hagestein zijn inwoners hierover verdeeld. In de overige plaatsen ziet de meerderheid verdichting op deze wijze wel zitten.  

In tegenstelling tot de overige dorpen en wijken, wil de meerderheid in Leerdam- Centrum, Oosterwijk, Hoef en Haag, Hei en Boeicop en Zijderveld geen sloop van (oude) woningen of andere gebouwen binnen het dorp of de wijk voor nieuwbouw.  

In alle dorpen en wijken is de meerderheid van de bewoners voorstander van het bouwen van meer verschillende typen woningen. Dus naast eengezinswoningen ook woningen voor starters, ouderen, etc.

Bouwen voor eigen bewoners, klimaatneutraal wonen en het ondersteunen van initiatieven van bewoners voor het bouwen van woningen wordt in alle dorpen en wijken het meest genoemd als ontwikkelingen waarop ingezet moet worden op gebied van nieuwbouw.

In Oosterwijk wordt door een aantal inwoners benadrukt dat zij helemaal geen nieuwbouw meer willen.

In Hoef en Haag, een dorp in aanbouw bestaande uit enkel nieuwbouw, benoemen inwoners dat er meer ingezet moet worden op het verbeteren van het openbaar vervoer, de beschikbaarheid van  deelauto’s en meer groen. Ook zijn er nu nog te weinig parkeerplaatsen.

Voorzieningen

De genoemde voorzieningen die verbeterd moeten worden om ervoor te zorgen dat ouderen zelfstandig kunnen blijven wonen, komen in alle dorpen en wijken grotendeels overeen, namelijk: het aantal seniorenwoningen, de zorgservice, de toegankelijkheid van gebouwen en straten (bijvoorbeeld voor de rolstoel/rollator) en ontmoetingsplekken.

In Nieuwland, Zijderveld, Kedichem en Hei- en Boeicop wordt een boodschappenservice ook genoemd als gemiste voorziening voor ouderen.

In Ameide, Everdingen, Kedichem en Oosterwijk wordt een buurtbus voor ouderen gemist.

Voorzieningen die verbeterd moeten worden om te ervoor zorgen dat de jeugd en jongeren veilig, gezond en met plezier op kunnen groeien komen in heel Vijfheerenlanden overeen, namelijk: toegankelijkheid met het openbaar vervoer, ontmoetingsplekken, veilige fietspaden en speelplekken.

In Leerdam centrum en Oosterwijk zijn inwoners voorstander van een autoluw centrum of woonwijk, ten behoeve van het veilig opgroeien voor de jeugd.

In Oosterwijk, Hoef en Haag en Nieuwland worden horecagelegenheden het meest gemist als voorziening voor jongeren.

Voor zowel jongeren als ouderen wordt de mobiliteitsvoorziening als een aspect gezien wat verbeterd kan worden. Voor de jeugd is het soms ver fietsen naar school, vrienden of andere voorzieningen zoals winkels of de kroeg. Ouderen moeten soms ver reizen voor de dagelijkse boodschappen. Voor beide leeftijdsgroepen is een goede openbaar vervoer verbinding dus belangrijk. Voor de jeugd is veilig met de fiets kunnen reizen essentieel. Voor ouderen zou een buurtbus of boodschappenservice een uitkomst kunnen bieden.

Werken

Van alle respondenten in heel Vijfheerenlanden werkt 45% binnen de gemeente. Dit houdt in dat zij ‘thuiswerken’, ‘binnen hun eigen dorp/wijk werken’ of ‘buiten hun eigen dorp/wijk, maar binnen Vijfheerenlanden werken’.

Binnen heel Vijfheerenlanden zou een kleine meerderheid (55%) in de toekomst (gedeeltelijk) thuis willen werken. In de dorpen/wijken Leerdam-Noord, Kedichem, Vianen (west, Monnikenhof en Amaliastein), Hoef en Haag, Meerkerk ligt dit percentage een stuk hoger (boven de 60%) dan in de plaatsen Oosterwijk, Vianen (oost, De Hagen, De Biezen), Everdingen, Tienhoven a/d Lek, Hei- en Boeicop, Nieuwland en Zijderveld (minder dan 40%)

Mobiliteit

In alle dorpen en wijken zijn bewoners het erover eens dat er meer ruimte voor fietsen en wandelen moet komen in nieuwe woonlocaties.

Over het algemeen zijn de meeste bewoners in alle dorpen en wijken het ermee eens dat er bij nieuwe woonlocaties meer geïnvesteerd moet worden in fietspaden dan in autowegen. Alleen in Tienhoven a/d Lek was een kleine meerderheid het hier niet mee eens.

Ook is de meerderheid in alle dorpen en wijken het ermee eens dat er bij nieuwe woonlocaties voldoende elektrische deelscooters/auto’s moeten komen.  

In bijna alle dorpen en wijken zijn bewoners het eens dat nieuwe woonlocaties autoluw ingericht moeten worden, behalve in Leerdam-West. Daarnaast zijn in Leerdam-Oost, Oosterwijk, Hoef en Haag, Meerkerk en Ameide ongeveer evenveel inwoners het ermee eens als oneens.

Opvallend is dat in bijna alle dorpen en wijken bewoners van mening zijn dat er geen parkeerplaatsen plaats moeten maken voor meer groen.

Verder is de meerderheid in alle dorpen en wijken het ermee eens dat openbaar vervoer-verbindingen verbeterd moeten worden.

Over vervoer op aanvraag (zoals een belbus) zijn de meningen verdeeld. In Kedichem, Oosterwijk, Vianen (Centrum, Hogeland en Blankenborch), Hagestein, Leerbroek en Nieuwland ziet een (kleine) meerderheid vervoer op aanvraag wel zitten. In de overige plaatsen in Vijfheerenlanden is de meerderheid geen voorstander van vervoer op aanvraag.

Groen en landschap

De meest gestelde aspecten waar de gemeente op moet inzetten als het gaat om groen in Vijfheerenlanden zijn: inwoners motiveren om hun eigen tuin te vergroenen (tegels eruit halen), meer bomen planten, meer groen waar kinderen kunnen spelen aanleggen (zoals een park of natuurspeeltuin) en meer kleine parkjes binnen de bebouwde kom aanleggen. Hier zat weinig verschil in tussen de dorpen en wijken.

De gemeente kan een aantal aspecten inzetten om bewoners te motiveren vaker naar buiten te gaan. De meest genoemde aspecten waren verbeteren fiets- en wandelpaden, beter aangeven fiets- en wandelroutes, openbare toiletten en uitzetten wandelpaden, zoals klompenpaden. In Leerdam-Centrum, Oosterwijk, Vianen (centrum, Hogeland en Blankenborch), Vianen (west, Monnikenhof en Amaliastein), Kedichem, Tienhoven a/d Lek, Lexmond en Zijdeveld gaven veel respondenten aan dat er al genoeg is.

Meerdere inwoners geven aan dat het groenonderhoud verbeterd moet worden binnen de gemeente.

Toerisme

In alle dorpen en wijken, behalve Everdingen, Hei- en Boeicop en Leerbroek, is een meerderheid voorstander van het meer inzetten op toeristische promotie van de gemeente.

Ook is er consensus tussen bijna alle dorpen en wijken wat betreft overlast door bezoekers. In alle dorpen en wijken voorziet het grootste deel geen overlast door de komst van (meer) bezoekers, behalve in Oosterwijk en Everdingen.

Alle dorpen zijn het erover eens dat stiltegebieden stil moeten blijven.

Over de vraag of er meer voorzieningen nodig zijn voor toeristen zijn de meningen verdeeld. Respondenten zijn niet uitgesproken voor of tegen. In ongeveer de helft van de dorpen en wijken is een (kleine) meerderheid het hiermee eens (Leerdam (centrum, noord, oost en west), Kedichem, Schoonrewoerd, Hagestein, Hoef en Haag, Hei- en Boeicop, Nieuwland en Zijderveld). In de overige dorpen en wijken is de (kleine) meerderheid het hier niet mee eens.

Een ruime meerderheid in alle dorpen en wijken is het ermee eens dat zij liever individuele bezoekers verwelkomen dan grote groepen toeristen.

Om zich op de komst van meer bezoekers voor te bereiden, moet de gemeente meer inzetten op het verbeteren van het openbaar verboer en fietspaden, zodat bezoekers minder met de auto komen. Ook het toevoegen van toeristische overstappunten (TOP’s) buiten de centra kan een bijdrage leveren aan de uitdaging die meer bezoekers met zich meebrengt op gebied van vervoer. Dit geldt voor alle dorpen en wijken.

Afsluitend

Afsluitend werd de open vraag gesteld of men de gemeente Vijfheerenlanden nog iets wilde meegeven. Onderstaand staan de meest genoemde antwoorden, gecategoriseerd per thema. De meeste opmerkingen gingen over het groen, mobiliteit, wonen en voorzieningen.

Algemeen opmerkingen

Luister goed naar de inwoners en neem de mening van de mensen serieus.

In de kleinere kernen heerst het gevoel dat zij sinds de fusie Vijfheerenlanden ‘vergeten’ worden en de aandacht primair naar de steden Vianen en Leerdam gaat.

Neem de initiatieven vanuit bewoners serieus.

Opmerkingen over ‘identiteit’

Het belang van het behouden van het authentieke dorpskarakter en de landelijke identiteit wordt veel onderschreven.

Focus als gemeente op het behouden van rust, ruimte en natuur

Opmerkingen over ‘groen en landschap’

Veel klachten gaan over het onderhoud van het openbaar groen.  

Investeer als gemeente in meer groen en biodiversiteit in de wijk; in meer planten van bomen.

Bescherm de boeren hun agrarische gronden.

Pak het zwerfafval aan, bijvoorbeeld langs de Lingedijk.

Opmerkingen over ‘mobiliteit’

Veel opmerkingen gaan over het verkeer (de verkeersveiligheid). Een aantal voorbeelden:

De inrichting van 30km zones verbeteren door verkeers- en snelheidsbeperkende maatregelen (meer drempels, wegversmallingen, etc.).

Tegengaan van vrachtverkeer en hardrijden op de dijken.

Overlast door sluipverkeer vanaf de A2 verminderen.

De Hei- en Boeicopseweg als pilot voor ‘auto te gast’ gebruiken.

Handhaving van de parkeerregels verbeteren.

Ontmoedigen van te hard rijden op de Kortenhoevenseweg.

Ook een gebrek aan parkeergelegenheid wordt veel benoemd, met name in Leerdam, Hoef en Haag, Meerkerk, Schoonrewoerd en Vianen.

Een veel genoemd punt is het openbaar vervoer. De openbaar vervoersverbinding kan beter. Met name in de kleine kernen. Verschillende inwoners spreken bijvoorbeeld de wens  uit voor een betere busverbinding van de kleine dorpen naar de grote steden.

Een aantal opmerkingen gaat over het beter onderhouden van wegen,  zoals de Horndijk, vanaf de Hoogstraat tot aan het kruispunt richting Asperen.

Ook het beter onderhouden van fiets- en wandelpaden wordt meermaals benoemd. 

Het bemoedigen van fietsen en ontmoedigen van automobilisten wordt veel genoemd in Leerdam.

Toegankelijkheid van bestrating voor mindervaliden in Leerdam is voor een aantal inwoners een verbeterpunt.

Opmerkingen over ‘wonen’

Betaalbare (nieuwbouw) woningen voor jongeren, starters en senioren is een veelbesproken thema.

Enerzijds gaan veel opmerkingen over het bouwen van meer woningen, met name voor starters en ouderen. Anderzijds gaan veel opmerkingen over het niet moeten volbouwen, omdat het landelijke karakter daaraan te niet gedaan wordt. De balans tussen bouwen en groen moet gewaarborgd worden.

Bouwen binnen de bebouwde kom en het met rust laten van de buitengebieden wordt veelvuldig genoemd.

Gewaarschuwd wordt om niet vol te bouwen, zonder de infrastructuur aan te pakken.

Opmerkingen over ‘voorzieningen’

Een aantal voorzieningen wordt veel genoemd als gemist door inwoners, met name in de kleine kernen:

Speelvoorzieningen voor kinderen, bijvoorbeeld groen/speeltuinen/natuurspeeltuinen

Losloopgebieden voor honden

Kinderopvang en scholen (met name in Hoef en Haag)

Meer (essentiële) winkels in de bepaalde kernen (zoals in Leerbroek en Hagestein)

Voorzieningen voor jongeren, zoals voetbalveldjes of buurthuizen

Ook wordt meermaals benoemd dat inwoners geen bedrijventerreinen rondom Hagestein meer willen.